Papeis 2018

Ver Papeis da Academia 2018

Queridas compañeiras e compañeiros,

Remata un ano e son momentos de facer balance do que remata e de facer previsións para o que ven. Para isto que mellor que os Papeis da Academia, o noso anuario. No que falamos de todo o que pasou neste 2018 e do que vai vir no 2019.

O 2018 foi un ano que amosou, unha vez máis a todo o mundo, o noso enorme talento no cine, a televisión ou en diferentes formatos. Proba disto é a aceptación que teñen por parte do noso público moitas destas obras, ou a cantidade de premios internacionais nos festivais máis esixentes. E semella que no 2019 vai volver acontecer o mesmo. Podemos estar orgullosos do noso traballo, sabemos facelo e sabemos facelo moi ben. Debemos celebrar que temos un audiovisual vivo e diverso.

Na Academia Galega do Audiovisual organizamos máis de cincuenta actividades ao longo de todo este ano. Actividades moi diferentes, que supuxeron un gran esforzo para as persoas que traballan para a Academia. Quero agradecerlle o seu indispensable traballo a Marisela Lens, Miriam Devesa, Miriam Rodríguez, Sonia Díaz, Andrea Villa e Miguel Mariño. Sen elxs, sería imposible.

No continuo espírito de renovación que debemos ter como Academia e como persoas que vivimos para e coa nosa Cultura presentámosvos un novo número dos Papeis. Un formato que pretendemos que sexa ameno e de utilidade non só para académicas e académicos, tamén para persoas que investiguen o noso audiovisual, para estudantes ou para a cidadanía en xeral, o noso Público. Tentamos que sexa un formato que coide cada vez máis o aspecto visual. A encargada dos contidos nesta edición volve ser María Yáñez e as fotografías de Tamara de la Fuente.

O tema central deste número é a historia do audiovisual galego. E conta cunha reportaxe con seis mulleres pioneiras do noso audiovisual. Seis compañeiras imprescindibles que contribuíron co seu traballo á diversidade do noso audiovisual.

O anuario ten varias seccións máis que reflexionan sobre a nosa historia, dan conta das nosas actividades da Academia e fan un repaso a este ano que remata e fala do que vai vir no 2019. Esperamos que sexa do voso interese.

Convídovos a que leades estes Papeis, a que reflexionemos sobre o que se fala neles, e a que os difundades para que a Cidadanía, o noso Público, poida acceder ao seu contido.

Unha forte aperta, boas festas e un moi feliz 2019.

Vento nas velas!

Carlos Ares
Presidente da Academia Galega do Audiovisual


30 anos de 'Sempre Xonxa'. Unha película galega, por Pablo Barreiro

Unha película galega

Por Pablo Barreiro, compositor da música orixinal de ‘Sempre Xonxa’


Hai uns días a Academia Galega do Audiovisual tivo a ben lembrar o trixésimo aniversario da estrea de Sempre Xonxa programando, dentro do seu concerto de clausura da SEMUA, unha suite que recolle os temas musicais mais sobresaíntes da película. Eu tiven a honra de presentar ante a audiencia a devandita suite e, como acontece sempre que teño que falar en público, tiña moitas ideas pero escasa destreza para mostralas no pouco tempo que esixe unha intervención dese tipo. Parece que alguén se deu conta disto e ofrecenme agora a posibilidade de espallarme un chisco mais e contar cousas que aínda nunca contei e, para iso, vou contarlles unha “fábula galega”.

Pois érase unha vez, hai xa moitos anos, que nun pequeño pobo da Galicia interior vivía Chanito, o fillo do boticario de Forcarei. Forcarei, que hoxe ten un posto destacado, gañado a pulso, na España despoboada, a mediados dos anos cincuenta tiña non só poboación, senon tamén unha escola chea de nenos, unha botica, moitos bancos esperando as divisas dos emigrantes, unha oficina de correos… e ata un cine. No Cine Colón os nenos do pobo, entre eles Chanito, ían ver as películas sempre que a censura as cualificaba “para todos los públicos”, películas de Cantinflas, Marisol, Joselito e O Gordo e o Fraco que sempre reflectían acontecementos moi lonxanos aos do devir cotián do pobo e, indefectiblemente, falaban castelán. Naqueles intres, nunha Galicia en plena dictadura, a ninguén se lle ocprría pensar que o cine puidera falar doutra maneira, agás en inglés.

Pasaron uns anos e chegamos a 1976, onde volvemos encontrar a Chanito en Santiago, sendo estudante de Farmacia e recén casado con Mariluz, quen lle regalou un tomavistas de Super 8. Para os máis novos, isto vén sendo unha cámara que utilizaba unhas películas de celuloide de 8 milímetros, de aí o seu nome, que duraban só tres minutos e que resultaban carísimas para a época. Chanito, aficionado ao cine desde a súa infancia en Forcarei, viuse con aquel trebello nas mans e decidíu facer unha película. Escribiu un guión e, coa axuda de Mariluz e dunha boa panda de amigos, rodou Os paxaros morren no aire, unha curtametraxe de doce minutos de duración que, con unha linguaxe altamente simbolista falaba dunha nena trotamundos que interactúa con persoaxes coma Castelao e Basilio Álvarez, na procura dunha Galicia mellor. Subtitulou a súa obra como “Unha película galega”. Acabada de rodar, Chanito deuse conta de que a aquela cinta había que pórlle son, diálogos e unha pouca música e, pensando en quen lle podería botar unha man, non se lle ocurreu mellor idea que pensar en Pablito, o fillo do carteiro de Forcarei, que tamén acababa de casar e de deixar os seus estudos de filoloxía para adicarse á música, ainda que tivo que contentarse con traballar nunha tenda de instrumentos. Apareceu un día pola devandita tenda e díxome: “estou a facer unha película e quero que lle poñas son, diálogos e música”. Eu resposteille: “pero Chano, eu diso non sei nada”. Pero el virouse de costas e contestou:”si que sabes”. Fixemos unha música, coa axuda de Antón Casal, montamos son e diálogos cos medios rudimentarios de que dispúñamos, e fomos estrear Os paxaros morren no aire ao salón de actos da Facultade de Medicina en Santiago.

Chegamos tarde por culpa miña. Case que unha hora tarde. Cando chegamos á porta da sala, pensamos que xa non habería ninguén. Abrimos e… aquilo estaba petado! Entramos como puidemos, cargados co proxector, a pantalla e o equipo de son, tendemos os cables por entre a xente, apagaronse as luces e proxectamos. Cando rematou a proxección fíxose un silencio duns segundos. Chano miroume coma dicindo: “non gustou”. E, de repente, a xente prorrompeu nun aplauso estrondoso coma nunca ouvín, todos querían abrazar e felicitar a Chano, había xente chorando de emoción e unha algarabía impresionante. Nese intre decatámonos de que si que había interés por un cine propio que falase en galego. O único malo da noite foi que me tocou de recoller a min só.

Fomos con aquela película por moitas vilas e aldeas de Galicia, polos teleclubes, salas de cine xa pechadas, igrexas e calquera lugar onde se poidera sentar xente e facer escuridade para proxectar. Sempre cangados co proxector, a pantalla e os altofalantes, sempre con Chano en plan mestre de cerimonias e sempre cunha acollida formidable por parte de vellos e novos.

Despois da curtametraxe, a seguinte meta foi unha longametraxe. Rodouse tamén en Super 8 e titulouse Eu, o tolo, a historia dun tipo tan elemental que só sabía que el era “Eu”, pero que chegou moi lonxe na política antes de volver ás súas orixes. Foi este o primeiro papel protagonista de Xosé Manuel Olveira ‘Pico’, de grato recordo para todos nós. Pero o súper 8 daba inmensidade de problemas: sincronizaba mal, tiña só dúas pistas de son, rachaba a película con demasiada frecuencia e a calidade de imaxe mermaba con cada copia, igual que a conta corrente de Chano. Foi así que se decidiu dar o paso ao formato profesional de 35 milímetros.

E así, cunha pequena axuda da Xunta de Galicia e moito diñeiro do peto de Chano, rodouse Mamasunción, unha curtametraxe de vintedous minutos que, para mín, é a película mais entrañable e marabillosa da historia do cine. Baseada na verdadeira historia da señora María Rosa da Regueira, que iba tódolos días durante corenta anos á oficina de correos de Forcarei esperando recibir carta do seu fillo emigrado en México. Fixemos de novo diálogos, efectos de son e música, desta vez coa axuda de Xosé Luis Rivas ‘Mini’, e presentouse ao público e a varios festivais, acadando o Gran Premio do Cine español, primeiros premios nos festivais de cine de Sydney e Cracovia e varios outros galardóns.

Seguindo o guión establecido, despois da curta, tiña de vir a longametraxe e así, comenzou a xestarse a idea de Sempre Xonxa. Tras moito traballo de guión, de búsqueda de apoios, castings para encontrar protagonista e miles de traballos máis, rodouse a película ao longo de tres anos e chegou a hora de facer a música. Ahí complicáronseme as cousas, pois queriamos tamén dar o salto cara a unha música mais profesional, de corte sinfónico, e por iso botei man de dous compañeiros que por aquel entón tocaban comigo nunha orquestra de baile: Marcial Prado e Carlos Ferrant, que foron quen verdadeiramente botaron adiante as músicas que se puideron finalmente poñer na película. Aínda que naquel intre nos pareceu que estabamos a facer unha superprodución, o certo é que a música gravouse en Madrid con só catro violíns primeiros. Sempre Xonxa estreouse en Vigo xunto con outras dúas películas, Continental e Urxa, coas que forma a triloxía das primeiras longametraxes argumentais en galego da historia.

O resto xa o coñecen vostedes. Hoxendía temos en Galicia unha industria audiovisual que conta con actores de primeiro nivel, guionistas, técnicos, músicos, etc e ata hai unha Orquestra Sinfónica que pode tocar as músicas das nosas pelis e unha Academia do Audiovisual que pode organizar semanas formativas e informativas sobre o sector. Pero o que a todas luces é un principio para o cine galego, para mín é o final dun traxecto. Chano fixo aínda unha película máis de encarga, “O camiño das estrelas” e xurdironlle miles de amigos e persoas interesadas en facer del un grande do cine español. Despois foise. Nadie sabe que proxectos podía ter en mente, pero cando o fun ver ao hospital tres días antes de morrer, faloume de que, como Eu, estaba pensando en volver ás súas orixes, ao cine sinxelo e sincero baseado nas súas conviccións e nas vivencias do seu Forcarei natal.

E así acaba a fábula de Chanito. Téñolle que agradecer á Academia a oportunidade de contar a miña visión desta aventura e de tributarlle esta homenaxe a Sempre Xonxa no concerto deste ano. Tamén hei de agradecer a Nani García e a Xavi Font que foron quen tiveron a idea e a perseverancia de insistirme durante tres anos para incluir estas músicas no concerto de clausura da SEMUA. A este último, Xavi, e a Marcos Mato por seren quen lles deron forma á Suite de Sempre Xonxa e, por suposto a Chano por embarcarme nunha aventura tan fermosa. Desde o meu interior, non podo menos que tirar dela tres moralexas: A primeira é que Forcarei é a cuna do cine argumental en galego, que Mariluz e o seu regalo foron quen prenderon a chama que deu orixe a toda esta historia e, por último que, corenta anos despois, eu disto… sigo sen saber nada.

Pablo Barreiro


Suite de 'Sempre Xonxa' interpretada pola Orquestra Sinfónica de Galicia na Semana das Músicas do Audiovisual



Federico Jusid e Lucio Godoy na Semana das Músicas do Audiovisual

Federico Jusid e Lucio Godoy na Semana das Músicas do Audiovisual

A finais de novembro celebrouse a cuarta edición da Semana das Músicas do Audiovisual (SEMUA), o festival organizado pola Academia Galega do Audiovisual co apoio do Concello da Coruña, a Orquesta Sinfónica de Galicia e a Banda Municipal de Música da Coruña que lles dá protagonismo ás músicas para cine, televisión e outros medios audiovisuais.

Fotos: Aigi Boga


De novo baixo a dirección artística do compositor e socio da Academia Nani García, o programa desta cuarta edición dedicoulle unha especial atención á figura do pianista e compositor arxentino Federico Jusid, quen compuxo a banda sonora para máis de sesenta películas e máis de trinta series de televisión de todo o mundo, entre as que destacan títulos tan célebres como El secreto de sus ojos, Gran Reserva, Loving Pablo, Fariña, Bajo sospecha, La vida inesperada, Misconduct ou a saga Isabel, Carlos Rey Emperador e La corona partida, pola que obtivo tres premios internacionais Film Music Critics. En 2016 foi distinguido como Compositor do Ano pola Asociación de Críticos de Música de España.

Jusid estivo presente na SEMUA para dirixir a Orquesta Sinfónica de Galicia no Teatro Colón, nun programa no que se presentaron algunhas das súas partituras máis coñecidas, xunto con outras de compositores galegos como Manu Riveiro ou Pablo Barreiro, autor da música orixinal de Sempre Xonxa. O mítico filme de Chano Piñeiro cumpriu a finais deste 2019 30 anos da súa estrea, e o propio Pablo Barreiro escribiu este artigo sobre como se puxo en marcha este filme desde a súa experiencia como músico, sendo ademais amigo e veciño do cineasta de Forcarei.

Ademais, na Semana das Músicas do Audiovisual a formación volveu ser protagonista, cun obradoiro impartido polo compositor e produtor musical hispanoarxentino Lucio Godoy, autor das bandas sonoras de máis de 30 longametraxes, varias delas coproducións galegas como Heroína, Os luns ao sol, O lápis do carpinteiro ou Os aires difíciles. Nesta masterclass, titulada ‘O proceso creativo nas bandas sonoras para cine e televisión’, exploráronse as distintas fases que se percorren dende o silencio musical ata a banda sonora definitiva, a través de exemplos prácticos con composicións do propio Godoy.

Tamén se levaron a cabo no marco da SEMUA varios concertos da Banda Municipal de Música da Coruña, dirixida por Pablo Fiuza. O Teatro Colón acolleu estes concertos, dedicados á obra de Carmelo Bernaola, nunha sesión para público familiar e dúas para os centros educativos da cidade.


‘As partes dun todo’. Crear vida diante da cámara

‘As partes dun todo’. Crear vida diante da cámara

A Oficina de Cooperación Audiovisual (ACO), en colaboración coa AGA organizou o obradoiro ‘As partes dun todo’, no que o director Jorge Coira lles ensinou a intérpretes, guionistas e directores/as como poñer en común en conectar estas tres patas fundamentais en toda obra audiovisual.

 

Así, durante a fin de semana do 5 e 6 de outubro as vinte persoas asistentes puideron comprender e afondar nas necesidades de cada unha destas funcións esenciais, coa vista posta nun aspecto que é da máxima importancia nunha rodaxe, e que con frecuencia queda esquecido na voráxine da produción. Tal como o expresa Coira, “que haxa vida diante da cámara”.

Os actores e actrices tiveron a oportunidade de confrontar os problemas cos que se atopan á hora de relacionarse con directoras e directores e ter unha percepción directa de como é recibido o seu traballo por parte de quen escribiu os textos.

Os guionistas puidéronse poñer na pel de actores e directores e compartir unha visión directa de cales son os elementos no guión que axudan ou obstaculizan á hora de montar as escenas.

E os directores e directoras puideron afondar en conceptos esenciais da dirección de actores (e poñelos en práctica), así como confrontar con uns e outros os problemas fundamentais no proceso de crear unha obra audiovisual interesante, emocionante e, sobre todo, viva.

Foto: Tamara de la Fuente

Estreitando a colaboración coa Academia Portuguesa

Estreitando a colaboración coa Academia Portuguesa

 

A finais de setembro unha delegación da Academia Portuguesa das Artes e Ciências Cinematográficas visitou A Coruña para asinar un convenio de colaboración coa Academia Galega do Audiovisual. As dúas academias pretenden avanzar así nas relacións de cooperación entre Galicia e Portugal no eido cultural, colaborar en actividades que sirvan para apoiar e visibilizar o traballo dos profesionais do sector e propiciar o coñecemento mutuo.

A delegación portuguesa estivo constituída por Paulo Trancoso, presidente da Academia Portuguesa das Artes e Ciências Cinematográficas, o seu coordinador de proxectos, Diogo Camões, e mais o cineasta Miguel Gonçalves Mendes. Despois de que o Centro Ágora da Coruña acollera a sinatura do convenio entre os presidentes das dúas institucións, a delegación foi recibida polo concelleiro de Cultura da cidade, Jesús Celemín.

Foto: Tamara de la Fuente

As dúas xornadas remataron con dúas proxeccións no CGAI-Filmoteca de Galicia dos filmes recoñecidos como Mellor Longametraxe e Mellor Longametraxe Documental nos Premios Sophia 2019.

O 24 de setembro Paulo Trancoso e a presidenta da AGA, Ana Míguez, presentaron a proxección de Raiva, a gañadora absoluta da pasada edición, un filme de Sergio Tréfaut que levou o Sophia á mellor longametraxe, actriz protagonista, actor protagonista e secundario, guión adaptado e dirección de fotografía. Trátase dunha adaptación dun clásico da literatura portuguesa, Seara de Vento, de Manuel da Fonseca, ambientada no Alentejo de 1950.

Foto: Tamara de la Fuente

O día seguinte o CGAI acolleu a proxección da película gañadora do premio á mellor longametraxe documental, Labirinto da saudade. A sesión, que repetiu o éxito de público da xornada anterior, foi presentada por Sonia Méndez, membro da directiva da Academia e polo director da película, Miguel Gonçalves Mendes, que tamén particiaron nun coloquio coas persoas asistentes posterior á proxección.

Esta colaboración é posible grazas ao apoio do Concello da Coruña, o Instituto Camões e a colaboración do CGAI-Filmoteca de Galicia.


Razón matemática do sistema de votación dos Premios Mestre Mateo

Razón matemática do sistema de votación dos Premios Mestre Mateo

Jorge Mira Pérez
Departamento de Física Aplicada
Universidade de Santiago de Compostela

Julio González Díaz
Departamento de Estatística, Análise Matemática e Optimización
Universidade de Santiago de Compostela

1. Introdución

Parece sinxelo elixir un representante político nun réxime democrático ou calquera outra figura no seo dunha organización; mais non o é. Sirva como exemplo a lei electoral española. A súa regulamentación matemática -baseada na Lei d’Hondt- xunto co esquema de circunscricións provinciais, xera uns resultados que levan cara a unha certa dinámica política, que sería moi distinta se o sistema fose outro. Sistemas de votación distintos, resultados distintos. Cada un ten as súas vantaxes e eivas, así que a cuestión de cal usar revélase coma fundamental para moitos procesos electivos.

Esa decisión tivo que ser tomada pola Academia Galega do Audiovisual no ano 2002, no que encetou a organización dos seus Premios, os Mestre Mateo, cuxa primeira edición tivo lugar en 2003. Un dos feitos previsibles neste premio foi a aparición dun gran número de candidaturas para algunhas das categorías, o que non parecía aconsellar unha votación simple a unha quenda. Dito doutro xeito: non parecía eficiente que centos de académicos (a finais de 2018 había 361) escollesen nunha única quenda a voto único directo entre un número de candidaturas que pode chegar facilmente a máis de 20. Á marxe desta consideración está, obviamente, a necesidade estética de xerar un grupo de finalistas para organizar unha gala.

A situación é análoga á que se atopa noutras academias do audiovisual a nivel español e internacional, nas que parece haber un consenso na necesidade dun sistema de dúas quendas: coa primeira acóutase a elección a un número reducido de finalistas, entre os que se escollerá o gañador na segunda rolda, que se desvela na gala.

 

2. A cuestión: valoración de varias candidaturas ou só de unha?

Pero queda o asunto de debullar o método de elección nas dúas quendas. A primeira solución, nos albores dos Premios Mestre Mateo, foi a elección única: tanto na primeira como na segunda votábase por unha e só unha candidatura.

A principal dúbida sobre este método reside nunha potencial falta de solidez ante factores subxectivos que causen unha certa deriva no voto.

Ante ese debate, a directiva da Academia Galega do Audiovisual introduciu no ano 2015 (ano no que tamén se estreou a actual plataforma web de visionado e votación) o sistema actualmente en vigor:

a) Na primeira quenda, os membros da academia outorgarán 4 puntos á que estimen mellor candidatura, 3 puntos á segunda mellor, 2 puntos á terceira e, finalmente, 1 punto á cuarta. É necesario emitir todas esas valoracións ou ben deixa-la votación en branco: valorar, p.ex., con 4 puntos só a unha candidatura e non outorgar os 3, 2 e 1 punto a outras é considerado voto nulo.

Cómpre salientar que este proceso non é de puntuación, senón máis ben de ordenación e establecemento dunha orde de prelación (emitir unha puntuación sería deixar ao académico a asignación libre dun número de nota, ou sexa, que puxese notas de 7.5, 9.25, etc).

b) Logo dese proceso, faise a suma global, identifícanse as 4 candidaturas con máis puntos e son proclamadas finalistas. Con elas procédese á segunda quenda, que saca o gañador polo mesmo sistema.

Este método non é ningún invento moderno, é unha das das múltiples variantes do coñecido como Método de Borda, en honor ao matemático francés Jean-Charles de Borda (1733-1799), que o propuxo en 1770; e aplícase en procesos semellantes aos dos Premios Mestre Mateo e mesmo en eleccións políticas.

A pregunta xorde automaticamente: que sistema é o máis xusto ou acaído para os Premios Mestre Mateo? O antigo (que chamaremos binario) ou o actual (Método de Borda)? E, no caso do Método de Borda, ¿cantos niveis serían os óptimos na escala? Isto é: abonda con 4 niveis ou sería mellor engadir/quitar algún?

 

3. O experimento

Para despexar as dúbidas, fixéronse simulacións computacionais dos diferentes sistemas, mesmo explorando a versión a unha soa quenda. Nomeadamente, para comparar se é mellor un sistema a unha quenda que a dúas (aínda que o de quenda única non sexa útil, ao non sacar un grupo de finalistas) e, sobre todo, para comparar o método binario (o orixinal posto en marcha para a edición de 2003) co Método de Borda (o que está en vigor dende a edición de 2015), con diferente número de niveis de prelación, para indagar tamén se a escala actualmente usada de 1 a 4 é boa ou é aconsellable cambiala por outra.

Con ese obxecto, implementouse un programa que opera do seguinte xeito:

Por unha banda, identificamos o que chamamos método Binario, que se implementa facendo que un académico particular asigne un 1 para o seu candidato favorito e valores 0 ao resto (o método usado anteriormente para os Premios Mestre Mateo).

Por outra, identificamos como Borda n a regra na que se lle dan n puntos ao candidato favorito, n-1 ao seguinte, e así sucesivamente (é dicir, cada académico establece unha orde de prelación entre as que estima as mellores n candidaturas). (1)

En ambas quendas aplícase a mesma regra, primeiro para quedar con 4 finalistas e despois elixir o gañador entre eles.(2)

Os parámetros das execucións deste programa foron:

  • Candidatos: 20
  • Académicos que exercen o voto: 200
  • Simulacións totais: 100 000

 

3.1 Simulacións completamente aleatorias

En cada simulación xeráronse aleatoriamente preferencias de 200 académicos votantes sobre 20 candidatos, representadas mediante unha valoración entre 5 e 10, o que crea unha matriz aleatoria de 200 x 20= 40.000 compoñentes. É dicir, unha simulación consiste en que cada académico virtual outorga unha puntuación entre 5 e 10 (a amplitude da escala de puntos non afecta ao proceso) para todos e cada un dos candidatos.

Para cada unha destas simulacións, considerase que o gañador real é aquel candidato cunha valoración media máis alta. A partir de aí, co mapa global de notas que nos dá a nosa matriz, medimos o rendemento dos seguintes sistemas, vendo cando acertan coa identidade do gañador real.

Para estudar as distintas regras de votación, probamos coas seguintes regras: Binario (Borda 1), e Borda 2, 4, 10, 15 e 20, tanto con quenda única como con dúas quendas. P.ex., para Borda 4, vanse mirando as 4 puntuacións máis altas que outorgou cada académico, con elas establécese a orde de prelación entre esas 4 e, computando para tódolos académicos, obtéñense os 4 finalistas. Con eses 4 finalistas, vólvese a mirar na matriz que nota lles outorgou cada académico, para ver con que orde de prelación os ordenaría. A suma é a que identifica ao gañador do proceso.

O procedemento para comparar as distintas regras consiste entón en ver, para cada unha das 100.000 simulacións, cal tería sido o gañador para cada unha das regras, e despois mirar a porcentaxe de veces que cada unha das regras propuxo o gañador real.(3)

Con esas condicións, na seguinte táboa amosamos a porcentaxe de veces que cada unha das regras tería elixido gañador real:

Táboa 1: Avaliacións resultantes de simulacións con valoracións independentes entre académicos.

Ante este resultado, tíranse conclusións bastante importantes:

a) O método a dúas quendas é máis xusto que a unha quenda, mentres se vote a 10 ou menos candidaturas. Se nunha única quenda se xerarquiza a 15 ou 20 candidatos, o resultado é máis preciso que con 2 quendas. Isto é lóxico, xa que con Borda 20 estaríase emitindo unha valoración directa para todos e cada un dos candidatos (non quedaría ningún oco de valoración: toda candidatura sería valorada por todo académico). Sobra dicir que o Borda 20 sería un proceso inviable na práctica.

b) No método a dúas quendas, a eficiencia satura xa cunha gradación de 10 niveis: a partir de Borda 10 non se supera o 60% de eficiencia.

c) É digna de mención a mellora de eficiencia que se acada co Borda 4 a dobre quenda. O salto é moi apreciable coa segunda quenda (sóbese do 31% ao 51% de eficiencia) e tamén con respecto ao Borda 2 (auméntase do 39% ao 51%).

Polo tanto, o Borda 4 parece un equilibrio moi axeitado entre esforzo requirido e eficiencia. Isto é: se poñemos nun lado da balanza a lea que supón o proceso de votación para os académicos (votar a 10 ou a 20 candidaturas non sería realista) e, no outro, a eficacia do sistema, o método Borda 4 a dúas quendas é o máis aconsellable para a dimensión do proceso electivo necesario nos Premios Mestre Mateo.

Un aspecto tamén destacable é que a baixa taxa de acertos con Borda 1 posiblemente teña que ver con que as preferencias son xeradas de maneira totalmente aleatoria. En realidade estas regras acertan máis, xa que as preferencias dos distintos académicos estarán correlacionadas entre si: se unha candidatura é realmente boa, haberá consenso e será percibida como tal pola maioría dos académicos.

3.2 Simulacións con correlacións

Inspirados por esa salvidade, para refinar o estudo, ademais de xerar as preferencias de cada académico sobre cada candidato de maneira totalmente independente (coa valoración xerada para cada candidato por cada académico sendo independentes das valoracións dos outros académicos), leváronse a cabo execucións adicionais (outras 100 000 simulacións) cunha estrutura de correlacións máis realista.

Neste caso, a simulación parte dunha valoración “obxectiva” de cada candidato (xerada aleatoriamente), e despois as valoracións dos académicos xéranse aleatoriamente ao redor desta valoración obxectiva, cunha certa variabilidade (xerada tamén aleatoriamente para cada candidato)(4). Deste xeito, temos que as valoracións dos académicos tenderán a unha maior afinidade entre si.

A táboa de eficiencias obtida é a seguinte:

Táboa 2: Avaliacións resultantes de simulacións con correlacións entre as valoracións dos académicos.

Con estas novas simulacións, tirámo-las seguintes conclusións:

a) A eficiencia dos Borda máis baixos mellora, denotando que a introdución das correlacións ten sentido (achégase máis á realidade).

b) A unha quenda, sorprendentemente unha escala a 10 niveis acaba sendo máis eficiente que a escala a 20. Esa circunstancia é semellante cun sistema de 2 quendas de votación, aínda que a caída non é tan apreciable a partir do Borda 10.

c) Cualitativamente, o Borda 4 segue sendo o método máis eficiente: o cambio de 1 a 2 quendas mellora moito a súa eficiencia (sobe do 50% ao 73%). Ademais é moi competitiva fronte a un maior esforzo no mecanismo de votación: pasar de Borda 4 a Borda 10 (no que os académicos terían que votar a 10 candidatos en cada quenda) só aumenta a eficacia dun 73% a un 82%.

Polo tanto, o método Borda 4 a dúas quendas parece o máis axeitado ao comparar a relación entre esforzo de votación e a súa eficacia, co cal parece que é o óptimo para as dimensións de votantes e candidaturas que se manexan. Ese método é precisamente o usado pola Academia Galega do Audiovisual para os seus Premios Mestre Mateo.

NOTAS:

1) Nótese que o método Borda 1 é o mesmo que o Binario.

2) Nótese que se na primeira quenda se aplica Borda n, con n maior ou igual que 4, entón na segunda quenda dá igual aplicar Borda n ou Borda 4, pois unicamente quedan 4 candidatos.

3) No caso de que unha das simulacións propoña, por exemplo, a 2 candidatos empatados, e un deles coincida con gañador real, cóntase como unha porcentaxe de acertos do 50%.

4) De xeito máis formal, para cada candidatura i xerouse un valor m[i] (entre 5 e 10) e unha desviación típica sd[i] (entre 1 e 5). Despois, as preferencias de todos os avaliadores sobre este candidato son xeradas a partir dunha distribución de probabilidade normal de media m[i] e desviación típica sd[i]. O valor m[i] representa a calidade obxectiva do candidato e o valor sd[i] representa canto varía dita calidade obxectiva ao traducirse en percepcións subxectivas dos académicos.


Os III premios María Luz Morales entregáronse en Ourense

Os III premios María Luz Morales entregáronse en Ourense

No marco da Ourense ICC Week (Semana das Industrias Culturais e Creativas) celebrouse o 3 de abril a entrega de premios da terceira edición dos premios, María Luz Morales, que promoven a investigación científica no ámbito audiovisual.

Nesta iniciativa, que conta co apoio das catro deputacións galegas, outorgáronse catro galardóns de 1.200 euros aos gañadores a dous ensaios escritos e dous vídeo ensaios. Nesta terceira edición todas as categorías experimentaron un incremento de participación, acadando unha cifra récord de 36 traballos presentados.

O acto de entrega realizouse no Centro Cultural Marcos Valcárcel, pertencente á Deputación da Ourense, e contou coa participación de Carme Nogueira, quen asistiu en representación do xurado, Manuel Baltar, presidente da Deputación de Ourense, Eduardo Vidal, deputado de cultura da Deputación de Lugo e Carlos Ares, presidente da Academia Galega do Audiovisual.

Traballos premiados

Premios de ensaio escrito:

Pepe Coira (1963) resultou gañador na categoría de mellor Ensaio Escrito sobre o Audiovisual Galego con Argumentos de películas, un traballo que parte do libro homónimo editado en Vigo en 1931 e que pasou desapercibido para a historiografía do cine galego e español. O xurado definiuno como unha “descoberta” que se atopa a medio camiño entre o ensaio/investigación e a ficción.

– “Argumentos de películas”, por Pepe Coira (pdf)

Xurxo González (1973) foi o gañador da categoría mellor Ensaio Escrito sobre Audiovisual Internacional co seu traballo O palco dum povo: Oliveira 2.0, que afonda nun proxecto irrealizado do cineasta Manoel de Oliveira. O investigador non puido asistir á entrega de premios, na que se destacou que o seu traballo abre unha nova perspectiva sobre a importancia do arquivo dixital e a súa relectura.

O palco dum povo: Oliveira 2.0, por Xurxo González (pdf)

Accésits:

Sara Donoso (1989) recibiu un accésit na categoría de Ensaio Escrito sobre o Audiovisual Galego polo seu ensaio Unha aproximación a mimosas (Oliver Laxe) desde a pintura, a paisaxe e a mística, no que investiga a pegada paisaxística e a presenza dunha estética ligada ao pictórico na filmografía de Oliver Laxe. O xurado destacou que a investigadora amosa una interesante relación entre a historia do arte e o cinema.

Unha aproximación a mimosas (Oliver Laxe) desde a pintura, a paisaxe e a mística, por Sara Donoso (pdf)

Antón Varela (1992) foi premiado polo seu traballo Dialéctica da suplantación: imaxe, espectador e ultracorpos dentro da categoría de Ensaio Escrito sobre Audiovisual Internacional, no estudia as adaptacións cinematográficas que xurdiron da novela Ladróns de corpos de Jack Finney (1953), do que o xurado destacou a orixinalidade do enfoque e o tratamento profundo e ben documentado da temática.

Dialéctica da suplantación: imaxe, espectador e ultracorpos, de Antón Varela (pdf)

Premios de videoensaio:

Sara Varela (1994) gañou o premio ao mellor Videoensaio sobre o Audiovisual Galego con B Positivos, unha peza que analiza empregando o Test de Bechdel todas as películas recollidas no catálogo Films from Galicia, estreadas en salas en Galicia dende o 2013 ata o 2018, e aquelas finalistas e gañadoras dos Mestre Mateo dende o 2002. O xurado destacou a pertinencia do tema e o rigor e a calidade técnica no uso do material audiovisual.

Eire García (1991) quen en 2018 obtivo un accésit na categoría de Videoensaio sobre o Audiovisual Internacional, venceu nesta ocasión co seu traballo Propaganda de guerra, no que reflexiona sobre a representación da cultura da violación na historia do cine considerando o seu protagonismo na configuración dos imaxinarios colectivos. No acto, no que non puido estar presente, salientouse a relevancia social do tema elixido e o seu estudio de xeito orixinal e sen tabús.

Irene Basanta (1995) foi premiada dentro da categoría de Videoensaio sobre o Audiovisual Galego polo seu traballo Nós, as desenfocadas, do que o xurado destacou a necesidade de seguir debatendo sobre a pregunta que formula, seguindo os métodos de parte da crítica feminista, sobre o papel da muller no cinema galego.

Denisse Lozano (1991), gañadora nas dúas edicións anteriores cos seus traballos de Videoensaio sobre o Audiovisual Internacional, recibiu un accésit na mesma categoría por Series diferentes, onde analiza a evolución das series de ficción. A vilalbesa, que non estivo presente no acto, mergullouse a través desta peza no enorme cambio na estética, personaxes, tramas e incluso medios que se deu coa chegada de internet. As integrantes do xurado destacaron o orixinal da súa formulación, que relaciona cambios na sociedade cos cambios nas series.

Galardoados, de esquerda a dereita: Antón Varela, Sara Varela, Irene Pin, Sara Donoso e Pepe Coira.

#MestreMateo19: Os premios nas redes

#MestreMateo19: Os premios nas redes

Cada vez máis os Mestre Mateo son un acontecemento non só televisivo ou mediático senón que tamén xera moitísima conversa nas redes sociais. A edición deste ano seguiuse en Twitter e Instagram con cancelo #MestreMateo19, con máis dun milleiro de chíos, posts e moitas máis interaccións na rede.

Ademais a Academia convidou unha selección de tuiteiras e tuiteiros coñecidos ou influíntes nesta rede, que compartiron os seus comentarios desde a butaca e desde a festa posterior. Algúns deles, que tamén son youtubers, subiron ás súas canles vídeos facendo a súa particular crónica da gala.

Pero foi moita máis a xente que se sumou á festa de comentar a gala desde o sofá da súa casa. Aquí unha pequena escolma:


Mestre Mateo. Uns premios ‘galácticos’ nunha gala na que triunfou ‘A sombra da lei’

Mestre Mateo. Uns premios ‘galácticos’ nunha gala na que triunfou ‘A sombra da lei’

“Hai milenios que os humanos se extinguiron. Antes da fin, unha mostra deles foi embarcada nas naves de evacuación: científicos, músicos, artistas, futbolistas… e tamén un par de youtubers. Na actualidade, as naves recolectoras de coñecemento galáctico viaxan polo espazo-tempo co cometido de localizar, clasificar e conservar todo o saber do Universo. Unha desas naves recolectoras, viaxa ata o pasado para recabar información sobre o audiovisual galego. Concretamente… ata o acto de entrega dos Premios Mestre Mateo do ano 2019”.

Con esta premisa arrancaba o pasado 2 de marzo a gala dos XVII Premios Mestre Mateo no Pazo da Cultura da Coruña. Xa non é o audiovisual galego quen se pregunta polo seu futuro, senón que vén xente do futuro interesarse por saber que foi o audiovisual galego no 2019. Esta xente é un equipo de viaxéiros espazo-temporais formado por Camila Bossa, David Amor, Xúlio Abonjo, Fernando Epelde e Carolina Iglesias -Percebes y Grelos– que conduciu unha gala con estética retrofuturista dirixida por Sonia Méndez.

Foi unha gala moi creativa e bastante áxil con guión de Daniel Domínguez, Sandra Lesta e Sonia Méndez, dirección de produción de Miriam Devesa, dirección de arte de Isa Vila e Ángel Amaro, músicas e letras orixinais de Fernando Epelde e un vestiario creado especialmente para a ocasión polo deseñador David Méndez Alonso.

Os premios foron entregados por diversos profesionais pertencentes ao noso audiovisual, como Belén Constenla, Ángel Sánchez, Estíbaliz Veiga, Marta Doviro, Miguel Canalejo, Adrián Díaz, Gloria Ferreiro, Xavier Picallo, Ledicia Sola, X.A. Touriñán, Alberto Rolán, Javi Camino, Anxos Fazáns, Luis Iglesia, Isabel Blanco, María Bouzas e Andrés Goteira. Destacou ademais o discurso de Carlos Ares despedíndose como Presidente da Academia logo de 4 anos á fronte da directiva.

Ademais dos Mestre Mateo nesta gala entregouse o Premio de Honra Fernando Rey, que recaeu este ano na actriz Mela Casal “polo seu traballo a prol da construcción do audiovisual galego dos últimos trinta anos, ser unha das nosas pioneiras e un dos rostros máis coñecidos do noso audiovisual”.

Encontro de finalistas e Premio José Sellier

Uns días antes, o 22 de febreiro, celebrábase no Palexco da Coruña o Encontro de finalistas, onde ademais de reunir académicos e seleccionados nas distintas candidaturas para facer a foto de familia, entregouse o Premio Especial “José Sellier”, que cada ano recoñece iniciativas salientables no sector audiovisual, nesta ocasión á Federación de Cineclubes de Galicia (FECIGA).

O seu presidente, Manuel Precedo, foi o encargado de recoller este galardón, co que, a Academia poñía en valor que “os cineclubes son un dos principais promotores da cultura cinematográfica entre a sociedade”.


Palmarés dos XVII Mestre Mateo

Palmarés XVII Premios Mestre Mateo

CATEGORÍAS DE PRODUCIÓN

  • MELLOR ANUNCIO PUBLICITARIO: TI (Juan Galiñanes).
  • MELLOR CURTAMETRAXE DE ANIMACIÓN: SOY UNA TUMBA (Uniko e Autour de Minuit).
  • MELLOR CURTAMETRAXE DE IMAXE REAL: A NENA AZUL (Reira Filmes en produción asociada con Píxel Films e Comunika)
  • MELLOR DOCUMENTAL: IDÉNTICAS (Amanita Studio, La Panificadora e Aspoh)
  • MELLOR LONGAMETRAXE: A SOMBRA DA LEI (Vaca Films Studio, Atresmedia Cine, La Ley del Plomo AIE e Playtime Production Sarl).
  • MELLOR PROGRAMA TV: BUSCADORES DE NAUFRAXIOS (CAPÍTULOS 1 AO 15) (Voz Audiovisual e CRTVG).
  • MELLOR SERIE DE TELEVISIÓN: O SABOR DAS MARGARIDAS (CAPÍTULOS 1 AO 6)) (TVG, CTV e Comarex de CV).
  • MELLOR SERIE WEB: DINOSAURIO, A SERIE (CAPÍTULOS 1 AO 3) (Carballo Interplay Producións).
  • MELLOR VIDEOCLIP: AHORA O NUNCA (Pegatina feat Macaco) (Warner Music Spain e Manu Viqueira).

CATEGORÍAS PROFESIONAIS

  • MELLOR COMUNICADOR/A DE TELEVISIÓN: RODRIGO VÁZQUEZ (TI VERÁS, Programa 364)
  • MELLOR DIRECCIÓN: DANI DE LA TORRE (A SOMBRA DA LEI)
  • MELLOR DIRECCIÓN DE ARTE: JUAN PEDRO DE GASPAR (A SOMBRA DA LEI)
  • MELLOR DIRECCIÓN DE FOTOGRAFÍA: LUCÍA C. PAN (TROTE).
  • MELLOR DIRECCIÓN DE PRODUCCIÓN: MARÍA LIAÑO (A SOMBRA DA LEI).
  • MELLOR GUIÓN: XACIO BAÑO e DIEGO AMEIXEIRAS (TROTE).
  • MELLOR INTERPRETACIÓN FEMININA DE REPARTO: MELANIA CRUZ (TROTE).
  • MELLOR INTERPRETACIÓN FEMININA PROTAGONISTA: MARÍA VAZQUEZ (TROTE).
  • MELLOR INTERPRETACIÓN MASCULINA DE REPARTO: FEDERICO PÉREZ (TROTE).
  • MELLOR INTERPRETACIÓN MASCULINA PROTAGONISTA: LUIS TOSAR (A SOMBRA DA LEI).
  • MELLOR MAQUILLAXE E PERRUQUERÍA: RAQUEL FIDALGO e NOÉ MONTES (A SOMBRA DA LEI).
  • MELLOR MONTAXE: JORGE COIRA (A SOMBRA DA LEI).
  • MELLOR MÚSICA ORIXINAL: MANU RIVEIRO e XAVI FONT (A SOMBRA DA LEI).
  • MELLOR REALIZACIÓN: SITO TORRES e MIGUEL GRANERO (ALBUM DE VIAXE, Programas 1 ao 9).
  • MELLOR SON: DAVID MACHADO (La Panificadora), JAMES MUÑOZ e JOSÉ ANTONIO MANOVEL (A SOMBRA DA LEI).
  • MELLOR VESTIARIO: CLARA BILBAO (A SOMBRA DA LEI).